Nees di suqalee làkki réewmi : wan doxaalin lees war a tëral ngir dundal sunu làkk yi ?

Fi nuy tàmbalee sunum njàngat ngir man a tontu laaj boobu mooy ab seetlu : boo nee « Da noo war a suqali làkki réew mi, waññi doole jiñ jox làkkuw faraase wi nga xam ne ñépp déggu ñu ko te yit benn dëkk masuta jëm kanam ludul ne daa dellu ci ay làkkam. Menn réew daanaka wu jëm kanam tey jëfandikoo làkku jàmbur amul » ñépp ànd ci. Waaye boo nee nu nuy def kon ba suqali làkki réew mi ? ñu bari gag wala bu ñu gagul it la nuy lay tontu ñu bari duñu ca ànd. Ana lu waral loolu ?
Li ci jëkk mooy daa am ñaar ba ñatti gàllankoor yoo xam ne ñooy gaaral képp ku jëm ci xalaat ci mbir mu ni mel :

1) Gàllankoor bu jëkk bi : Barig làkk yi

Bu fekkoon réew mi ñaari làkk rekk moo fi nekk muy faraase ak weneen làkk moo xam wolof la wala pulaar wala sereer wala weneen wum man a doon kon mu yomb a lijjanti. Ndax bu boobaa kon bu ñépp àndee ci ñàkk solog jëfandikoo làkk jàmbur rek, jublu ci suqali wi ko ñaareel te war koo wuutu yomb. Waaye loolu amul. Bu ko defee gàllankoor bi mooy nus di def ba làkk wu nekk suqaliku te benn du dem ba moroom ja ? Ndax manoo ne nit bàyyil làkk faraase jël samaw làkk (donte moo ko gën a jege ci wow faraase) bu boobaa man nalaa tontu ne la la tax nga bëgg ne ñukk làkkuw jàmbur di jàngge sa làkk moo war a tax man it ma bàyyi saw làkk jàngge saa wos. Te bu booba kon it mu yay la. Boo ko seetloo mbooleem ñàkk a déggoo yiy am ci nees di suqalee làkki réew mi gàllankoor boobu moo ko waral. Ndax kune sa làkk saf na la, kune sa làkk neex na la, kune yit boo sañoon sag njaboot ciw làkkam lay jàngge xam-xam wune.

2) Gàllankoor bi ko ñaareel : ñàkkug jumtukaay yi

Gàllankoor bii ëmb na ñàkkug téere yuñ bindd ci làkki réew mi (ak wum ci man a doon nag) bu ab jàngalekat man a sukkandikoo ci bu bëggoon a jànggale xam-xam yi nuy faral di gis ci daaray faraase ji wala bob araab bi. Ndax jéllale naa téeré yooyu am waaye waat ya xam-xam yooya di jëfandikoo sax amul wala amagul ci làkk yooyu. Muy ay waat yuñ war a fent lu ci ëpp ni ko làkk yépp ci àddina bi di fente. Muy laaj kon liggéey bu yaa te nosu.

3) Gàllankoor bi ko ñatteel : ñàkkug dogu ci njiit yi

Ñàkk a dogug sunu njiit yi ci suqali làkki réew mi yit gàllankoor bu mag la. Ndax pas-pas akug dogu lépp lum jiituwul loola du dem fenn. Te ayle yéwén ba nu dalee wax ak a bindd ci bi nu moome sunu bopp (ci liñ wax) ba leegi ci lu suqali làkki réew mi yàgg na waaye daanaka kenn jisu ci ay jéego yu wér yu ca jëm. Xay na loolu yit Faraas ak kuréelam googu munaan « Francophonie » génnu ci ndax lum man ci not réew yi séq làkk wi bañu bañ kofee bàyyi di na ko def.

Ci gàttal, gàllankoor yii yenn la ci yi nga xam ne képp kuy xalaat ci suqali làkki réew mi war ngaa sonn ci yëkkatileen wala tëral sax noo leen di yëkkatee balaa nga jëm fenn. Lu ko moy da ngay yaakaar ne yaa ngi dox fekk demoo fenn.

Sëriñ Mbàkke Jeŋ 

Laisser une réponse